Redactioneel, ‘Hoe kan het democratisch ethos worden bevorderd?’

Tijdschrift voor Recht, Religie en Beleid

‘Wanneer de politiek in de kern een ethische aangelegenheid is, kan deze niet zonder een democratisch ethos onder zowel politici als bevolking, in de zin van een cultuur van betrokkenheid op het algemeen belang. De vraag wat er nodig is om het ontstaan dan wel de instandhouding van een dergelijk democratisch ethos te bevorderen, gaat de traditionele grenzen van de rechtswetenschap te buiten. Zij strekt immers verder dan de mogelijke taak van de overheid alleen. Dit leidt wel tot het wonderlijke verschijnsel dat de rechtsgeleerdheid de meest fundamentele puzzel rond een van haar kernbegrippen, de democratie, niet zelfstandig kan oplossen. Hetzelfde geldt overigens voor andere disciplines die zich met democratie bezighouden, zoals de bestuurskunde, de filosofie, de politicologie en de sociologie.

De ethicus Lovin blijkt hier al meer over te melden te hebben, wanneer hij verwijst naar de rol die maatschappelijke instituties kunnen vervullen als kweekvijver voor democratisch ethos. Als democratie een zodanig complex onderwerp blijkt dat ten aanzien daarvan alleen in interdisciplinair verband vooruitgang kan worden geboekt, dan is het een dure academische plicht om die uitdaging aan te gaan. Een tijdschrift als het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid wil hierin een functie vervullen. Het biedt een forum om vanuit verschillende disciplines, waaronder ook de theologie en de religiewetenschap, het gesprek aan te gaan over deze en andere fundamentele vragen rond democratie en democratisch ethos.’

Zie voor het volledige redactioneel:

http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/religierechtenbeleid/2015/3/TvRRB_1879-7784_2015_006_003_001.

Voor een overzicht van de overige bijdragen in dit derde nummer van het tijdschrift uit 2015:

http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/religierechtenbeleid/2015/3.

Voor bestelinformatie, ook van losse artikelen, zie:

http://www.bju.nl/juridisch/catalogus/tijdschrift-voor-religie-recht-en-beleid#.

Bijdrage aan bundel De multiculturele samenleving en het recht (2002)

9069164345

‘De samenleving is pluriform en multicultureel, zowel in Nederland als in de ons omringende landen. Dat trekt natuurlijk sporen in het recht. Op het eerste gezicht lijken het incidenten op een klein aantal rechtsgebieden, zoals in het personen- en familierecht. Bij nadere bestudering blijkt echter het pluriforme en multiculturele van de samenleving tot in alle uithoeken van het recht gevolgen te hebben. De bijdragen in dit boek brengen veel hiervan in beeld. Kernvragen daarbij zijn op welke manier en in welke mate de multiculturele samenleving en het recht op elkaar in werken en in hoeverre dit wenselijk, noodzakelijk of onvermijdelijk is.
Met deze vragen zullen het recht en de politiek in de komende decennia worden geconfronteerd. Onder druk van dreigende sociale en politieke onrust. Juristen hebben de taak maatschappelijk aanvaardbare antwoorden voor deze belangrijke sociale vraagstukken uit te werken – maar eigenlijk geldt dat voor iedereen in de huidige, multiculturele samenleving.’

Mijn eigen bijdrage aan deze bundel, getiteld ‘Een Nederlandse taliban?’, is hier te downloaden: https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/13921.

De inleiding op dit hoofdstuk luidt als volgt:

‘Een van de stellingen die aan deze bundel ten grondslag ligt, luidt dat de Nederlandse samenleving pluriform en multicultureel is. Dit zou gevolgen hebben tot in aIle uithoeken van het reeht.

In deze bijdrage wordt deze stelling nader onderzoeht aan de hand van een easus op het terrein van het verenigingenreeht. Het betreft de uitsluiting van vrouwen van het gewone lidmaatschap door de Staatkundig-Gereformeerde Partij (SGP). In hoeverre kan een organisatie met een beroep op de vrijheid van vereniging en andere grondreehten haar normen in eigen kring handhaven, ook wanneer het gaat om staatkundige activiteiten?

Teneinde het antwoord op deze vraag te vinden wordt eerst ingegaan op de aanleiding om juist deze casus te onderzoeken, te weten het in september 2001 verschenen landen- eommentaar van het VN-Comite ter Bestrijding van Discriminatie van Vrouwen (CEDAW) (§ 1). Vervolgens wordt ingegaan op enkele politieke en maatschappelijke reacties op dit eommentaar, voorzover de SGP betreffend (§ 2), en de opstelling van de Nederlandse en de Europese rechter terzake van partijverboden (§ 3). Ik sluit af met een conclusie (§ 4).’

Bestelinformatie van de bundel:

http://www.bol.com/nl/p/de-multiculturele-samenleving-en-het-recht/1001004001653372/.

Bijdrage aan bundel Ongewenste goden. De publieke rol van religie in Nederland (2006)

ongewenste-goden

‘Religie is een nieuwe scheidslijn in politiek en samenleving. Dat is het cruciale thema van Ongewenste goden. Kunnen we de scheiding van kerk en staat en de godsdienstvrijheid handhaven in een maatschappij die meer en meer multireligieus wordt?

De spanningen in immigratieland Nederland spitsen zich toe op de rol van religie in het openbare leven. Moslims zullen pas in Nederland integreren als hun godsdienst niet meer als een sta-in-de-weg fungeert, heet het. De gematigde kritiek houdt in dat de islam in het Westen de waarden moet absorberen die de vrijheid van het individu waarborgen. Radicaler is het denkbeeld dat moslims die hier willen leven hun religie moeten opgeven. In het spoor van deze islamkritiek zijn ook het christendom en andere religies onder vuur komen te liggen als achterlijke relicten uit onverlichte tijden.

De vrijheid van godsdienst, van onderwijs en van vereniging is dan aan een drastische herdefiniëring toe. Andere stemmen in het debat benadrukken juist de onmisbaarheid van religie voor de moraal en de gemeenschapszin.’

Mijn eigen bijdrage, getiteld ‘Culturele verscheidenheid is het wezen van de schepping. Een oneigentijds pleidooi van de Verenigde Naties voor een multiculturele politiek’, valt hier te raadplegen: https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/15112/Ongewenste+goden1.pdf%3bjsessionid=6D4B7845195E385AD9ED052CE2FB9DAB?sequence=2.

Bestelinformatie van de bundel als geheel, verschenen onder redactie van Marcel ten Hooven en Theo de Wit:

http://www.bol.com/nl/p/ongewenste-goden/1001004002729397/.