Tag Archives: Rooms-Katholieke Kerk

Overwegende… Yvonne Zonderop en de wetenschappelijke kakafonie van opvattingen (II)

Voor de binnenkort verschijnende, derde aflevering van het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid van 2018 schreef ik een Overwegende onder bovenstaande titel. In drie achtereenvolgende blogposten valt de voorlaatste versie van dit redactioneel hier alvast te lezen. Hieronder deel 2.

De reden dat door het James Madison Program alle onderwerpen worden behandeld vanuit één bepaald perspectief, is dat dit centrum de overtuiging huldigt dat de generatie die verantwoordelijk was voor de Amerikaanse Grondwet een aantal zaken juist heeft gezien. Hoewel de Founding Fathers de grondslag legden voor het zogeheten moderne constitutionalisme, bouwden zij in hun werk nadrukkelijk voort op de wijsheidstraditie van het natuurrecht en de natuurlijke rechten. Deze traditie gaat terug tot Aristoteles en is, in haar christelijke vorm, vooral verbonden met de naam van Thomas van Aquino. Het James Madison Program beschouwt de oorspronkelijke Amerikaanse idealen nog altijd als een geschikt referentiepunt voor de beoordeling van de constitutionele praktijk, waarbij een vertaalslag naar de praktijk van de 21ste eeuw moet worden gemaakt. Deze vertaalslag kan, vanwege het referentiekader, echter aanzienlijk minder verschillende kanten uitgaan dan het geval is bij de LAPA-methode.

De door het James Madison Program gevolgde werkwijze doet denken aan wat er wekelijks wereldwijd in christelijke kerken gebeurt. Daar worden immers vragen besproken waarmee gelovigen in de 21ste eeuw worstelen. Dit gebeurt niet zonder enig vast referentiepunt, maar bij een geopende Bijbel. Toch is het, met uitzondering van enkele meer fundamentalistische stromingen binnen het christendom, niet zo dat voorgangers menen met het voorlezen van enkele Bijbelverzen deze vragen van een antwoord te kunnen voorzien. Daarvoor is het tevens nodig een vertaalslag naar het heden te maken. Het artikel van Van Stiphout over de staatsleer van de Rooms-Katholieke Kerk volgens de katholieke sociale leer vormt hiervan een treffende illustratie. Deze laatste leer is, anders dan wel wordt gedacht, niet statisch van karakter. Integendeel, zij moet voortdurend ‘bij de tijd’ worden gebracht en vertaald naar onder meer het continent waar zij moet worden toegepast. Toch kan de leer ook weer niet alle kanten opgaan. Een aantal algemene, in het artikel besproken uitgangspunten, zoals solidariteit en subsidiariteit, ligt immers vast.

Wordt vervolgd.

Zie ook:

Overwegende… Yvonne Zonderop en de wetenschappelijke kakafonie van opvattingen (I)

Member, Editorial Board, Journal for Religion, Law and Policy

Video debat ‘(A)theïsme – Brengt religie meer vrede, of meer oorlog?’, De Balie, 8 april 2018

‘Hoeveel ruimte is er voor religie in een seculiere samenleving? Als we naar het maatschappelijke debat over de excessen van godsdiensten kijken – het misbruik in de katholieke kerk, misbruik in joodse gemeenschappen en het terrorisme uit naam van god – lijkt het makkelijk om te oordelen. Maar religie biedt juist ook houvast en zingeving in een snel veranderende wereld. Op de hele wereld is er geen volk te vinden zonder religie. Gelovig zijn zit dus niet alleen diep verankerd in onze cultuur, maar ook in ons menszijn.

Het aantal gelovigen op de wereld blijft in weerwil van het maatschappelijke debat gestaag toenemen. Daarom praten we op 8 april met atheïsten en theïsten over de invloed van religie op de maatschappij in de moderne tijd. Brengt religie meer vrede, of meer oorlog?

Met: Floris van den Berg (atheïst), Tamarah Benima (Joods), Hans-Martien ten Napel (Protestants), Nahed Selim (Katholiek), Alaeddine Touhami (Moslim) en Paul Cliteur (atheïst).’

Bekijk de video hier:

Bron: https://www.debalie.nl/de-balie-tv/.

Zie ook:

Upcoming Speaking Engagement: (A)theïsme. Brengt religie meer vrede, of meer oorlog?, De Balie, 8 april 2018

Artikel ‘Geloof in de liberale democratie’ in Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid

On Islam (Volume six of the Abraham Kuyper Collected Works in Public Theology series)

Interview t.b.v. artikel ‘Buma koestert conservatisme’

Bron: European People’s Party – EPP Dublin Congress, 2014, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=31654267

Het Reformatorisch Dagblad publiceert vandaag (zaterdag 17 juni 2017) op de voorpagina bovengenoemd artikel van Gerard Vroegindeweij, dat als volgt opent:

‘Het CDA positioneert zich rechts van de VVD, stelt CDA-prominent en oud-informateur Herman Wijffels. Wil het CDA inderdaad eenzelfde positie als zusterpartij CDU in Duitsland; dus rechts van de liberalen? Kenners gaan deels mee met deze waarneming van Wijffels.’

Het artikel bevat onder meer de volgende passage, waarin ik zelf aan het woord kom:

‘Gaat het CDA inderdaad richting de Duitse CDU en wil de partij de VVD rechts passeren? Hans Martien ten Napel, universitair hoofddocent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, denkt van wel. Volgens hem bevindt „zich de natuurlijke positie van het CDA aan de rechterkant van het politieke spectrum. Het sociaal-pluralistische gedachtegoed waarop de christendemocratie is gestoeld, vertoont onmiskenbaar verwantschap met de politieke stroming van het conservatisme. Noch de sociale leer van de Rooms-Katholieke Kerk, noch het antirevolutionair of christelijk-historisch denken kan als vollédig conservatief worden aangemerkt. Maar je merkt wel dat Buma het conservatisme koestert.”

In de beginperiode van het CDA keken christendemocraten met enige minachting naar de oosterburen en de behoudende koers die de CDU voerde. Met rechts en conservatisme wilden de Nederlandse CDA’ers niets te maken hebben. Ten Napel: „Het schrikbeeld dat christendemocraten ten tijde van de totstandkoming van het CDA van de Duitse CDU schetsten, wekt achteraf echter de nodige verwondering.”

In de jaren negentig schreven journalisten en wetenschappers het CDA af. De christendemocratie zou verdwijnen. Waarom hadden zij het mis?

„Het lijkt mij te vroeg om te concluderen dat deze journalisten en wetenschappers het mis hadden. In een postseculiere tijd ontstaat er op zichzelf weer meer ruimte voor de verbinding tussen levensbeschouwing en politiek. Bij de jongste Tweede Kamerverkiezingen boekte het CDA ook daadwerkelijk een bescheiden winst, maar negentien zetels blijft voor de christendemocratie wel het op een na slechtste resultaat uit de parlementaire geschiedenis.”

Is een rechtsere koers dé manier om politiek te overleven en ook niet-kerkelijke kiezers aan de partij te binden?

„Als er meer niet-kerkelijke kiezers komen, is een rechtsere koers niet de enige manier om hen aan de partij te binden. Deze niet-kerkelijke kiezers bevinden zich immers in het gehele politieke spectrum. Een rechtsere koers is wél een manier om ook andere, niet-christelijke, conservatieve kiezers te bereiken. Gelet op het teruglopende aantal christelijke kiezers is het van belang om de brug naar een algemener conservatisme te slaan. Dat moet relatief gemakkelijk kunnen doordat conservatisme in Nederland minder dan voorheen als taboe geldt.”

Waar zag u een omslag?

„Uit een eerder onderzoek dat ik verrichtte naar de programmatische ontwikkeling van het CDA tot 2010 kwam zeker wat betreft het integratiebeleid de eeuwwisseling als omslagpunt naar voren. Maar als ik met een nog ruimer historisch perspectief kijk, dan kun je je afvragen in hoeverre er eigenlijk gesproken kan worden van een omslag.”’

Lees hier het hele artikel, waarin o.a. ook oud-minister Hillen en Pieter Jan Dijkman, de nieuwe directeur van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA, aan het woord komen:

Buma koestert conservatisme.

Zie ook:

Bijdrage over ‘Verrechtsing van het CDA’ t.b.v. De Hofvijver (Montesquieu Instituut).