Mini-Symposium: Global Democratic Decline?

‘Op woensdag 12 april 2017 zal Res Publica van 15:00 tot 17:00 uur een mini-symposium organiseren op het Kamerlingh Onnes Gebouw (KOG, A0.51) over het gegeven dat wereldwijd het aantal democratieën afneemt. Wat betekent deze ontwikkeling voor de rechtsstaat? Hoe is het gesteld met het vertrouwen in de democratie? Is de directe democratie een alternatief voor de representatieve democratie? Onder meer deze vragen staan centraal tijdens dit symposium. Onze gastsprekers zullen zijn Hans-Martien ten Napel, Charlotte Wagenaar en Geerten Waling. Na afloop zal er een borrel zijn in Café de Keyzer.

Het programma zal er als volgt uit zien:

Lezing 1: Hans-Martien ten Napel zal ingaan op de vraag wat er misgaat met de democratie in verschillende landen en dan voornamelijk vanuit vergelijkend-staatsrechtelijk perspectief. Wat betekenen de huidige ontwikkelingen in de wereld voor de rechtsstaat? Hierbij worden twee recente rapporten van resp. The Economist en Freedom House gebruikt.

Lezing 2: Geerten Waling zal een lezing verzorgen over de democratie vanuit politicologisch oogpunt. Hoe zit het met het vertrouwen in de democratie? Zitten de partijen niet voornamelijk in een crisis?

Lezing 3: Charlotte Wagenaar zal ingaan op  de ervaring die zij heeft in het Verenigd Koninkrijk. Als verkiezingswaarnemer was zij aanwezig bij zowel het onafhankelijkheidsreferendum in Schotland, als bij de Brexit. Naast haar praktische ervaring, zal zij tevens nader ingaan op de vraag of een directe democratie een goed alternatief is voor een representatieve democratie.

Hierna zal er uiteraard ruimte zijn voor discussie. Wij hopen u allen te mogen verwelkomen op woensdag 12 april 2017!

N.B. Voor leden van Res Publica zal er een certificaatpunt te verdienen zijn. Indien u daarvoor in aanmerking wenst te komen, verzoeken wij u om een e-mail te sturen naar respub@law.leidenuniv.nl.’

Bron: http://www.respublicaleiden.nl/actueel/mini-symposium-global-democratic-decline/.

Contribution to volume on ‘Rethinking Europe’s Constitution’ (2007)

51iI8feFePL._SX342_BO1,204,203,200_
‘The beginnings of this book go back to 2003 when the editor asked the contributors and several others to participate in an expert meeting on the Draft Treaty establishing a Constitution for Europe, which at that time had just been made public. Subsequently, all went to work and towards the end of 2004 most participants at the meeting had completed their contribution to the book. During the editing process, however, something happened which nobody – least of all the editor – had taken into consideration. In May and June 2005 – as we all know – the French and Dutch people rejected the Draft Treaty in a referendum, thus bringing the constitutional process to a sudden standstill.

The editor asked the contributors to revise their papers in such a manner that they would also answer the question:
• What should be the basic legal framework of institutions of the European Union in the near and not-so-near future? In other words: what would be essential constitutional elements of a modified Treaty establishing a Constitution for Europe? (Never mind whether it will be called a ‘Constitution’ or not.)

The result is the book you are holding in your hands. We hope that it will be of some use in thinking through the question that should be – but is not – on everyone’s mind because it is a question of invaluable importance for the future of Europe: What should become of the European Union?

All in all, you will find here a collection of eleven essays on various aspects of that question. For clarity’s sake, the essays are divided into four parts.
Part I is about what many constitutions, including the Draft Treaty, start with: the preamble. More specifically, it is about the issue, heavily contended in the recent discussion on the Draft Treaty, whether the preamble should contain any references to God or religion. Paul Cliteur’s essay on God and Religion in the Preamble of Constitutions starts off this book with a thorough discussion of this issue and defends a laicist constitution, radically separating state and church.

Part II comprises four essays, which, from very different perspectives, deal with the overall constitutional structure of the European Union. In his paper United we stand, divided we fall, a Case for the United States of Europe, Andreas Kinneging makes a case – as the title already leads us to suspect – for a United States of Europe, along the lines of the case made by the American Founding Fathers for a strong United States of America. Likewise, in his essay Europe of the 21st Century and the Fears and Formulae of the 18th and 19th Century, Paul De Hert also pleads for the creation of an American style federal state in Europe, but for very different reasons. He is mainly concerned with balancing the powers of the Union and of the national governments, in order to ensure the liberty of the individual. From this same perspective he also discusses and criticizes the Charter of Fundamental Rights. In the third contribution to the second part, in a paper entitled Pluralism and European Unification, Hans-Martien ten Napel explores what a pluralist Christian vision of a good European constitution looks like, and assesses the extent to which the Draft Treaty is consistent with this vision. He concludes that the demands of pluralism are insufficiently honoured. Sophie van Bijsterveld’s essay on Governance in the EU: Democratic Equality and the Separation of Powers concludes the second part. It looks at the developments in the European Union from the point of view of two principles which are also central to the US Constitution: the separation of powers and democracy, with regard to both formal and informal governance of Europe.

Part III subsequently singles out the principle of democracy for further discussion. Everybody knows that, traditionally, the democratic image of the decision-making processes in the European Union and its predecessors is rather questionable. Perhaps in order to counter that image, the framers of the Draft Treaty devoted a number of articles (44-51) explicitly to ‘The democratic life of the Union’. The question is of course whether this questionable image is justified to begin with, and if so, whether constitutional changes along the lines of the Draft Treaty would improve the situation and make the European Union more democratic. The two essays included in part III are rather pessimistic on both regards. In a paper aptly named The Aristocratic Surplus, Armin Cuyver gives an overview of the lack of democracy in the institutions of the European Union. In The Democratic Life in Europolis, Paul Nieuwenburg then follows up with a critique of the above-mentioned articles of the Draft Treaty, which he argues to be muddled and shallow.

Finally, in part IV, four authors discuss different aspects of the governance of the European Union. In his paper The Coming of Age of the European Legislator, Wim Voermans examines the various issues pertaining to the legislative power in Europe. He contends that, contrary to what is often believed, the European Parliament is now a full-blown legislative power, comparable to the national parliaments. In his contribution The President of the European Council as the Servant of the United States of Europe, John Sap focuses on the executive power. Carla Zoethout and Rick Lawson round off the book with essays on the position of the European Court of Justice and its case law. In her paper The Court and the Charter of Fundamental Rights, Zoethout focuses on the question how the European Court should interpret the Charter of Fundamental Rights. And in his paper In Search of Polaris: which Rights for the European Union, Lawson asks which human-rights standards the European Court should apply and how they should be applied.’

My own contribution is entitled: ‘Pluralism and European Unification’.  You can download it here: https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/12437/Pluralism+and+European+Unification.pdf?sequence=4.

Order information of the volume as a whole:

http://www.wolfpublishers.com/book.php?id=282;

http://www.amazon.com/Rethinking-Europes-Constitution-Andreas-Kinneging/dp/9058502619.

Co-redacteur, bundel Christelijke politiek en democratie (1995)

9012083141

‘Met “Paars” heeft ook in Nederland de idee van de liberale democratie overwonnen. De burger moet kunnen gaan winkelen wanneer het hem goeddunkt. De politiek staat op het punt democratischer te worden; het kabinet Kok vindt dat onze volksvertegenwoordigers direct door de bevolking uit de eigen omgeving gekozen moeten worden. Ook maakt het Kabinet zich hard voor de invoering van het referendum. Maar toch: wil de burger dit allemaal wel? Hoe democratisch moet de politiek zijn? Tot nu toe bleef men bij referenda massaal thuis. De opkomst voor verkiezingen is nog nooit zo laag geweest, en lid worden van een partij is ook uit de mode. Dit boek bepaalt de lezer bij de actualiteit van het huidige debat over democratie. Specifiek staat in deze bundel de bijdrage van de christen-democratie aan de discussie over democratisering van de politiek centraal. In heden, verleden en toekomst. Het CDA kenmerkte zich in zijn verleden altijd door terughoudendheid. Van referenda en directe mandaten moe(s)t men weinig hebben. In hoeverre valt voor de toekomst een betekenisvolle bijdrage van de christen-democratie te verwachten?

Diverse (jonge) wetenschappers proberen in deze bundel op die vraag een antwoord te geven, met een verkenning van de historische dimensies van het thema christelijke politiek en democratie. De bundel begint met een drietal ideeënhistorische bijdragen over de gedachtevorming binnen het katholicisme en het protestantisme over democratie. Ook het theocratisch denken krijgt de aandacht. Daarna wordt aan de hand van vier case-studies geïllustreerd hoe de voorgangers van het CDA concrete oplossingen trachtten te vinden voor concrete vraagstukken van democratisering. Allereerst gaat de aandacht uit naar de meningsvorming binnen de RKSP, de ARP en de CHU over de invoering van het kiesrecht van vrouwen in de jaren 1905-1919. Vervolgens wordt het katholieke antwoord op het fascisme in Nederland besproken, gevolgd door een analyse van het debat over het corporatisme binnen de RKSP en de KVP tussen 1952 en 1960. De bundel sluit af met een staatsrechtelijke bijdrage over de standpunten van het CDA in het recente debat over staatkundige en bestuurlijke vernieuwing.

De bundel confronteert de christen-democratie met haar geschiedenis: indien het CDA een oorspronkelijke bijdrage wil leveren aan de grote debatten over democratie en democratisering zal eerst het nodige denkwerk moeten worden verricht.’

De overige redacteuren van de bundel zijn H.J. van de Streek en R.S. Zwart.

Bestelinformatie:

http://www.bol.com/nl/p/christelijke-politiek-democrat/1001004001505026/;

http://www.mullerbook.nl/boek.php?boekId=26450.

Voor een signalering op digibron.nl, zie:

http://www.digibron.nl/search/detail/012de09bf5bad12edd9c8d8c/om-het-belang-van-de-democratie.

Co-redacteur en co-auteur, bundel De betekenis van de Europese Grondwet voor de Nederlandse staatsinstellingen (2005)

9789013031614-240x300

‘Op 26 mei 2005 organiseerde de Staatsrechtkring in samenwerking met de Universiteit Leiden een symposium over de betekenis van de Europese Grondwet voor de verhouding tussen bestuur, rechter en wetgever zowel in de relatie Nederland-EU, als in de relatie tussen de EU-instellingen onderling. Tijdens dit symposium werd een eerste inventarisatie uitgevoerd in drie sessies, waarbij telkens de betekenis van de Europese Grondwet voor een van de overheidsmachten (wetgever, bestuur of rechter) centraal stond. Een afzonderlijke sessie werd gewijd aan de gevolgen voor de Nederlandse burger (democratie).

Het symposium opende met een beschouwing over de grondwettelijkheid van de Europese Grondwet en sloot af met een overkoepelende beschouwing door de vice-president van de Raad van state.

Minder dan een week na het symposium, op 1 juni 2005, vond het Nederlandse referendum plaats over de Europese Grondwet, waarbij 62,5 procent van de bevolking tegen stemde. Enkele dagen daarvoor had de Franse bevolking zich eveneens uitgesproken in negatieve zin. Hierop zijn de diverse inleiders gevraagd in de reeds voorbereide bijdragen in te gaan op de vraag wat het Franse en Nederlandse ‘nee’ en de Europese reflectieperiode betekenen voor de rechtsvorming door of met medewerking van de overheidstak waarover zij hun bijdragen schreven, de onderlinge relaties van die overheidstakken en het constitutionele recht (zowel de beginselen als het positieve recht) waar die rechtsvorming en onderlinge relaties door worden beheerst.

Alle inleiders hebben aan dit verzoek gehoor gegeven. Hiernaast werden twee aanvullende bijdragen geschreven over respectievelijk de Haagse visie op het beginsel van het institutioneel evenwicht en de positie van de Nederlandse regering als Europees onderhandelaar.

De bundel, onder redactie van mr. dr. H.-M.Th.D. ten Napel en prof. dr. W.J.M. Voermans, is gepubliceerd in de reeks Publicaties van de Staatsrechtkring en bevat bijdragen van prof. mr. R. Barents, mr. J.L.W. Broeksteeg, mr. M.L.H.K. Claes, drs. J.N. Dubbelboer, mr. dr. H.-M.Th.D. ten Napel, mr. H.D. Tjeenk Willink, prof. dr. W.J.M. Voermans en prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven.’

Bestelinformatie:

http://www.standaardboekhandel.be/seo/nl/boeken/recht/9789013031614/-/de-betekenis-van-de-europese-grondwet-voor-de-nederlandse-staatsinstellingen.

Voor de overkoepelende slotbeschouwing van de toenmalige vice-president van de Raad van State, zie:

https://www.raadvanstate.nl/tjeenkwillink/toespraken-van-herman-tjeenk-willink/tekst-toespraak.html?id=511&summary_only=&category_id=14.

Voor mijn eigen bijdrage, getiteld ‘Liever Monnet dan Metternich? De Haagse visie op het beginsel van het institutioneel evenwicht’,
zie:

https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/13390.