Het populisme: een blessing in disguise voor de democratie?

donald-trump-1818950__480

In korte tijd verschenen twee rapporten over democratie resp. vrijheid in de wereld, die precies de vraag op scherp zetten waarvoor ook de Nederlandse politiek zich in de aanloop naar de Tweede-Kamerverkiezingen van 15 maart a.s. gesteld ziet: moet het populisme als een risico dan wel als een vermomde zegen voor de democratie worden beschouwd?Het populisme: een blessing in disguise voor de democratie?

Lees hier een beschouwing over deze vraag die ik eerder vandaag schreef voor LinkedIn Pulse: Artikel op LinkedIn Pulse.

Upcoming Speaking Engagement: Symposium The Federalist Papers, Brussel, 20 april 2017

constitution-1486010__480

‘SYMPOSIUM FEDERALIST PAPERS
De Debatten is een initiatief van de Vrije Universiteit Brussel met de Universiteit Leiden en als Nederlandstalig forum een vaste waarde onder rechtsfilosofen en rechtshistorici uit de Lage Landen en een groeiende waarde binnen de wereld van de politieke filosofie. Na succesvolle formules omtrent Tocqueville (2011), Rousseau (2012), Benjamin Constant (2014), Montesquieu (2015) en Edmund Burke (2016) met bijbehorende boeken bij Lemniscaat, Pelckmans, Vrijdag en ASP organiseert De Debatten een symposium over de Federalist Papers. Het symposium vindt plaats te Brussel op donderdag 20 april 2017.

PROGRAMMA (O.V.)
10u00 Ontvangst met koffie
10u10 Inleiding ochtendgedeelte door Prof. Dr. Paul De Hert (Vrije Universiteit Brussel)
10u20 ‘We the people’. De constitutie van een Amerikaans politiek subject tussen ‘federalisme’ en ‘anti-federalisme’ door Prof. Dr. Jean-Marc Piret (Vrije Universiteit Brussel, Universiteit Rotterdam)
10u50 Republikanisme versus democratie in de Federalist Papers door Drs. Allard Altena (Universiteit Leiden)
11u20 Vragenronde en koffiepauze
11u40, De Senaat als anker van de regering door Dr. Emma Cohen de Lara (Universiteit van Amsterdam)
12u10 De federale rechterlijke macht en anti-federalisme door Prof. Dr. Matthias Storme (Katholieke Universiteit Leuven)
12u40 Vragenronde
13u00 Lunchpauze
14u00 Inleiding namiddaggedeelte door Em. Prof. Michel Magits (Vrije Universiteit Brussel)
14u10 Het Corsicaanse precedent door Prof. Dr. Michel Huysseune (Vrije Universiteit Brussel)
14u40 Frankrijk en Amerika als tweeling door Prof. Dr. Andreas Kinneging (Universiteit Leiden)
15u10 Vragenronde en koffiepauze
15u20 De academische receptie van de Federalist Papers in België, Nederland en Duitsland door Drs. Niels Graaf (Universiteit Utrecht)
15u50 Tussen populisme en technocratie: over Sanford Levinson door Prof. Dr. Hans-Martien ten Napel (Universiteit Leiden)

16u20 Vragenronde
16u30 Afronding en conclusies

19U30 TOT 21U BOEKVOORSTELLING EDMUND BURKE: ZIN EN ONZIN VAN HET VOOROORDEEL
Meer dan ooit hebben oude en nieuwe media een grote impact op het politieke en sociale debat. Door de continue toestroom van informatie worden maatschappelijke vooroordelen steeds sneller bevestigd dan wel ontkracht. Maar hoe zit het precies met dat vooroordeel, en kunnen we die vooroordelen ten sociale nutte aanwenden? Volgens de Britse politicus Edmund Burke (1730-1797) zijn ze mooi en ridderlijk. Wat kunnen wij leren van deze filosoof in het Europa anno 2017? Met Bart De Wever, Paul Scheffer, Anton Jaeger en Annelies Beck. Situering door Andreas Kinneging.
deBuren, Leopoldstraat 6, 1000 Brussel. Gratis toegang, reserveren: www.deburen.eu of +32 (0)2 212 19 30. Organisatie: deBuren en VUB (De Debatten)

PRIJS DAGPROGRAMMA 25 euro, PhD studenten en studenten gratis
DATUM Donderdag 20 april 2017 van 10u tot 21u
LOCATIE Vrije Universiteit Brussel
INFO en INSCHRIJVEN
Maarten Colette (Maarten.Colette@vub.ac.be; Vrije Universiteit Brussel) en Gerard Versluis (g.h.a.versluis@law.leidenuniv.nl ; Universiteit Leiden)’

Bron: https://my.vub.ac.be/nieuws/2017/01/17/symposium-federalist-papers.

Zie voorts: http://www.dedebatten.be/the-federalist-papers.html.

Redactioneel ‘Religie en de rule of law’

TvRRB_2013_04_02_omslag.indd

Voor een overzicht van de inhoud van de derde aflevering van 2016 van het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid, zie:

http://www.bjutijdschriften.nl//tijdschrift/religierechtenbeleid/2016/3.

De aflevering bevat boeiende bijdragen over onder meer ‘Veranderende visies op religieuze vrijheid in Nederland en Europa’, de esthetica van het recht en de recente uitspraak van de hoogste bestuursrechter in Frankrijk die het boerkiniverbod strijdig achtte met grondrechten.

Het redactioneel van mijn hand is gewijd aan het onderwerp ‘Religie en de rule of law’ en stelt de navolgende thematiek aan de orde:

‘Democratie en rechtsstaat vormen de pijlers van de democratische rechtsstaat. In Overwegende “Hoe kan het democratisch ethos worden bevorderd?” van aflevering 2015/3 van dit tijdschrift beschreef ik enkele mogelijke zorgen ten aanzien van de democratie. Ook met de rechtsstaat, hier als synoniem gebruikt voor rule of law, is het echter niet bijzonder rooskleurig gesteld. (…)

In relatief korte tijd lijkt de rule of law zich te ontwikkelen van een van de wereldwijd breedst gedragen idealen tot een principe dat in crisis verkeert. Het heeft er veel van weg dat de rechtsstaat hiermee wordt meegesleept in het lot van de filosofie van het liberalisme, waaruit hij deels is voortgekomen. (…)

De vraag is of er bij dit alles een relatie met religie bestaat.’

Lees (wanneer u of uw instelling toegang heeft tot het portal) verder onder bovenstaande link. Zie verder https://hmtennapel.weblog.leidenuniv.nl/2016/03/07/redactioneel-hoe-kan-het-democratisch-ethos-worden-bevorderd/.

Masterprofileringsvak Vergelijkend Constitutioneel Recht / Master Elective Course on Comparative Constitutional Law

9780199578610

Momenteel loopt er weer een nieuwe editie van mijn masterprofileringsvak Vergelijkend Constitutioneel Recht. Uit de vakbeschrijving:

‘Beschrijving
Aan de hand van een recent internationaal handboek dat is aangeduid als ‘a landmark scholarly accomplishment in many respects’, wordt in dit vak allereerst een introductie gegeven in de voornaamste methoden, kansen en beperkingen van de (publiekrechtelijke) rechtsvergelijking. Vervolgens wordt ingegaan op de grote uitdagingen waarvoor de nationale staat zich in de 21ste eeuw gesteld ziet in termen van het zogeheten transnationale constitutionalisme. Hierbij wordt het constitutionalisme in ‘illiberal polities’ als spiegel gebruikt om de problematiek waarmee de Westerse liberale democratie zich momenteel geconfronteerd ziet meer reliëf te geven. Nationale staten staan niet alleen onder druk van buitenaf (de reeds genoemde transnationalisering), maar ook van binnenuit. Terwijl vanouds kon worden uitgegaan van een zekere mate van homogeniteit van hun bevolkingen, lijken in de 21e eeuw de centrifugale krachten definitief aan de winnende hand. Tijdens de laatste twee bijeenkomsten zal daarom mede aan de hand van nog weer andere staatsrechtelijke kernbegrippen als burgerschap, constitutionele identiteit en federalisme onder meer de blik worden gericht op de problematiek van het constitutionalisme in verdeelde samenlevingen.

Leerdoelen
Doel van het vak
De behandeling, op rechtsvergelijkende basis, van een vijftal nauw met elkaar samenhangende constitutioneelrechtelijke thema’s, die van fundamenteel belang zijn voor iedere bestuursjurist.

Eindkwalificaties (eindtermen van het vak)
Eindtermen inhoud:
1. U heeft grondige kennis van en diepgaand inzicht in de voornaamste theoretische, historische en institutionele aspecten van hedendaagse staatsvormen en regeringsstelsels in rechtsvergelijkend perspectief.
2. U heeft kennis van en inzicht in de uitdagingen waarvoor deze staatsvormen en regeringsstelsels zich gesteld zien onder zowel externe (Europeanisering, internationalisering) als interne druk (centrifugale krachten) en de antwoorden zoals deze op deze tendensen (beginnen te) worden geformuleerd.

Eindtermen vaardigheden:

U heeft kennis over en inzicht in de methoden, mogelijkheden en beperkingen van de (publiekrechtelijke) rechtsvergelijking. (…)

Literatuur
Michel Rosenfeld & András Sajó (eds.), The Oxford Handbook of Comparative Constitutional Law (Oxford: Oxford University Press, 2012) (paperback edition, 2013).’

Voor meer informatie, zie:

https://studiegids.leidenuniv.nl/courses/show/49147/profileringsvak-vergelijkend-constitutioneel-recht

Redactioneel, ‘Hoe kan het democratisch ethos worden bevorderd?’

Tijdschrift voor Recht, Religie en Beleid

‘Wanneer de politiek in de kern een ethische aangelegenheid is, kan deze niet zonder een democratisch ethos onder zowel politici als bevolking, in de zin van een cultuur van betrokkenheid op het algemeen belang. De vraag wat er nodig is om het ontstaan dan wel de instandhouding van een dergelijk democratisch ethos te bevorderen, gaat de traditionele grenzen van de rechtswetenschap te buiten. Zij strekt immers verder dan de mogelijke taak van de overheid alleen. Dit leidt wel tot het wonderlijke verschijnsel dat de rechtsgeleerdheid de meest fundamentele puzzel rond een van haar kernbegrippen, de democratie, niet zelfstandig kan oplossen. Hetzelfde geldt overigens voor andere disciplines die zich met democratie bezighouden, zoals de bestuurskunde, de filosofie, de politicologie en de sociologie.

De ethicus Lovin blijkt hier al meer over te melden te hebben, wanneer hij verwijst naar de rol die maatschappelijke instituties kunnen vervullen als kweekvijver voor democratisch ethos. Als democratie een zodanig complex onderwerp blijkt dat ten aanzien daarvan alleen in interdisciplinair verband vooruitgang kan worden geboekt, dan is het een dure academische plicht om die uitdaging aan te gaan. Een tijdschrift als het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid wil hierin een functie vervullen. Het biedt een forum om vanuit verschillende disciplines, waaronder ook de theologie en de religiewetenschap, het gesprek aan te gaan over deze en andere fundamentele vragen rond democratie en democratisch ethos.’

Zie voor het volledige redactioneel:

http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/religierechtenbeleid/2015/3/TvRRB_1879-7784_2015_006_003_001.

Voor een overzicht van de overige bijdragen in dit derde nummer van het tijdschrift uit 2015:

http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/religierechtenbeleid/2015/3.

Voor bestelinformatie, ook van losse artikelen, zie:

http://www.bju.nl/juridisch/catalogus/tijdschrift-voor-religie-recht-en-beleid#.

Artikel, ‘Het EHRM en de “waarlijk democratische regeringsvorm”‘ (2007)

NJCB2007nr2

‘Het EHRM gaat uit van een overwegend materiële, want inclusieve, democratieconceptie. In het licht hiervan zijn de eisen die het Hof op grond van artikel 3 Eerste Protocol stelt aan de staatsinrichting, hoewel op zichzelf nuttig, opvallend dun en daarmee traditioneel westers van aard. Deze zelfde traditioneel westerse bias heeft tot gevolg dat onder artikel 11 EVRM juist bijzonder inhoudelijk en daarmee exclusivistisch wordt gereageerd op met name islamitisch geïnspireerde partijen en bewegingen. Teneinde het door het Hof voorgestane pluralisme daadwerkelijk gestalte te geven, is in beide opzichten een bijstelling noodzakelijk: de op basis van de politieke grondrechten aan de staatsinrichting gestelde eisen moeten opgeschroefd en de tolerantie van religie in het publieke domein verhoogd.’

Voor de tekst van het artikel, verschenen in NJCM-Bulletin, zie:

https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/13338.

Over het NJCM-Bulletin:

‘Het Nederlands Tijdschrift voor de Mensenrechten (NTM/NJCM-Bulletin) is een uitgave van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM). Het NTM/NJCM-Bulletin is gericht op het verspreiden van informatie over en analyseren en becommentariëren van ontwikkelingen met betrekking tot de rechten van de mens, voorzover die van belang zijn voor de Nederlandse rechtsorde of het Nederlands buitenlands beleid.’

Artikel ‘Wat heeft de voorrang: de meerderheid of de rechtsstaat?’, in Christelijk Weekblad (5 februari 2016)

cw05022016

De opening van dit vandaag verschijnende artikel luidt als volgt:

‘Hoe weerbaar is de democratie eigenlijk? In de jaren dertig was dat een belangrijk onderwerp door de opkomst van het nationaalsocialisme, en het lijkt opnieuw een thema te worden met de komst van moslims en met hen de idee van de sharia. Voldoende aanleiding daarom om aandacht te geven aan een van de centrale vragen rond dit leerstuk: de verhouding tussen rechtsstaat en democratie.’

Over Christelijk Weekblad:

‘Nieuws- en opinieblad voor gelovig Nederland
Het tweewekelijkse nieuws- en opinieblad CW houdt u betrokken bij kerkelijk en christelijk Nederland. Maar ook bij Nederlandse christenen die actief zijn in het buitenland. Wekelijks actuele verhalen, achtergronden, inspirerende interviews, reportages over plaatselijke kerken, columns, boekbesprekingen en nog veel meer. Lezers van CW zijn meelevende christenen uit nagenoeg alle protestantse kerken.

CW is sinds 2015 een uitgave van Dekker Creatieve Media. Nieuws en achtergronden behoren in ons werk tot de dagelijks weerkerende realiteit. Uit alle nieuws in kerk en samenleving maken wij een selectie voor u. Wij voorzien die van commentaar en achtergrond vanuit een Bijbels perspectief.

CW is opgericht in 1952 als Centraal Weekblad. Aanvankelijk nog vooral gericht op de lezers in de Gereformeerde Kerk, vandaag de dag voelen gelovigen uit diverse hoeken zich aangetrokken tot ons blad. Een bekende naam is die van professor Klaas Runia, die bijna 25 jaar hoofdredacteur van de krant is geweest. Bij de vorming van de PKN ging het blad zich breder oriënteren en kreeg het zijn opiniefunctie. In 2009 kreeg het blad een nieuwe naam, Christelijk Weekblad. Dit veranderde in 2015 in CW, een tweewekelijks opinieblad dat wordt gelezen door meelevende gelovigen met diverse achtergrond.’

Voor meer (bestel)informatie, zie:

http://www.christelijkweekblad.nl/Home.aspx.

Voor een pdf-versie van het artikel:

pu2016CW Weerbare democratie.

Het artikel werd mede geschreven n.a.v. de verschijning van Weerbare democratie. De grenzen van democratische tolerantie (2015) van Bastiaan Rijpkema. Zie over dat boek:

http://www.nieuwamsterdam.nl/boeken/weerbare-democratie-bastiaan-rijpkema-9789046820049.

 

Honours Class ‘Constitutionele concepten en praktijk’

5

Deze Honours Class hoop ik komende zomer aan te bieden, samen met prof. mr. J.P.H. Donner, vice-president van de Raad van State en dit academisch jaar als Cleveringa-hoogleraar verbonden aan de Universiteit Leiden.

De vakbeschrijving luidt als volgt:

‘Belangrijke staatsrechtelijke begrippen, zoals democratie, scheiding van machten en soevereiniteit, zijn historisch tot ontwikkeling gekomen binnen de grenzen van de natiestaat. Deze Honours Class zal allereerst onderzoeken wat de functies van deze begrippen waren binnen het nationale bestel en welke invulling zij in de praktijk hebben gekregen.

In de afgelopen decennia is de “beschermende” functie van natiestaten zoals Nederland verminderd. Een tweede vraag die de Class zal pogen te beantwoorden is dan ook: gegeven de nieuwe praktische werkelijkheid van Europese integratie in het bijzonder, hoe kan de essentie van deze, oorspronkelijk nationale staatsrechtelijke begrippen, ook in het vervolg gewaarborgd blijven?’

Dit vak is een Honours Class en alleen beschikbaar voor studenten van het Honours College. Zij kunnen zich tot 1 april voor het vak inschrijven.

Zie voor de volledige vakbeschrijving:

https://studiegids.leidenuniv.nl/courses/show/56319/constitutionele-concepten-en-praktijk.

Voor het nieuwsbericht over de benoeming van prof. mr. J.P.H. Donner, zie:

http://nieuws.leidenuniv.nl/nieuws-2015/piet-hein-donner-houdt-cleveringa-oratie-2015.html.

De Cleveringa-oratie 2015 van vice-president Donner is hier raadpleegbaar:

https://www.raadvanstate.nl/agenda/nieuws/tekst-nieuwsbericht.html?id=797&summary_only=&category_id=9.

In de Mare verscheen op 19 november 2015 een interview met de Cleveringa-hoogleraar, getiteld ‘Ik mis het debat met de Kamer’:

http://www.mareonline.nl/archive/2015/11/18/ik-mis-het-debat-met-de-kamer.

Opinieartikel ‘Over koning moeten we dóórdenken’ (2000)

trouw_logo

Zelfs als je het eens bent met de bezwaren tegen het koningschap, erfelijkheid en onschendbaarheid, is het nog niet nodig direct voor een republiek te zijn. Het kan heel democratisch zijn een ondemocratisch element als het koningschap te handhaven.

Op de dag van de boekpresentatie van ‘Macht verloren, gezag versterkt. Historische en staatsrechtelijke opmerkingen over het koningschap in Nederland’ van de hand van J.Th.J. van den Berg, een opiniestuk over dit onderwerp dat ik schreef in 2000:

http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/2500096/2000/11/24/Over-koning-moeten-we-doordenken.dhtml.

Redactie themanummer ‘Democratie in ademnood?’ van CDV (2012)

cover-bottom-bg

‘Democratie is kostbaar cultureel erfgoed dat voor haar eigen behoud constant onderhoud en vernieuwing nodig heeft. Dat is de boodschap van Rein Jan Hoekstra, oud-lid van de Raad van State en oud-informateur, in het nieuwe nummer van Christen Democratische Verkenningen (CDV) dat vandaag verschijnt.

Er wordt volgens hem te gemakzuchtig met de democratie omgegaan. Alsof deze af is, vanzelfsprekend is, en geen cultivering behoeft. Ondertussen wordt er stevig gemorreld aan het gebouw van de democratie en dreigen we de spelregels van de democratie uit het oog te verliezen.

Hoekstra maakt zich “ernstige zorgen” over de staat van de democratie in Nederland en de wijze waarop politieke partijen ermee omgaan. Volgens hem dreigen politici en bestuurders de orde, een van de meest fundamentele rechtsprincipes, uit het oog te verliezen. ‘Het geklaag over de “kaasstolp in Den Haag” en “de zakkenvullers op het Binnenhof” in combinatie met lage opkomstcijfers bij verkiezingen en de geringe participatiegraad van politieke partijen ondermijnt de legitimiteit van het democratisch stelsel’, aldus Hoekstra in CDV, het kwartaalmagazine van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. “We leven niet in een mediapolitiek landschap zoals in het Italië van Berlusconi. Maar ook hier heeft degene die via de media de publieke opinie het best weet te bespelen politiek succes. Ook de onzorgvuldige wijze waarop we met de spelregels van onze democratie omgaan, past in dat beeld. De oude spelregel is: er gaat eerst een brief naar de Kamer en dan wordt de pers geïnformeerd. Maar nu wordt daar steeds vaker de hand mee gelicht.”
De Tweede Kamer zelf draagt bij aan een ondergraving van het politieke systeem, betoogt Hoekstra. “Niet alleen de vertegenwoordigende en de controlerende functie, maar ook de wetgevende taak van het parlement wordt onvoldoende serieus genomen. Waar zijn de wetgevingsspecialisten gebleven in de Tweede Kamer? Dat de Eerste Kamer de laatste decennia steeds politieker is geworden, komt doordat de wetgevingstaak van de Tweede Kamer onvoldoende inhoud krijgt.”

Hoekstra toont zich een voorstander van herinvoering van het districtenstelsel zoals dat tot 1917 functioneerde. “Ik zie dat als adequate kanalisatie van de wederzijdse betrokkenheid van de volksvertegenwoordiger met zijn of haar kiezers in het betrokken district. In zoverre zou herinvoering een meerwaarde hebben voor ons parlementaire stelsel.” Ook pleit de christendemocraat voor het correctief wetgevingsreferendum, zodat na aanneming van een wetsvoorstel door Tweede en Eerste Kamer een bindend referendum over dat wetsvoorstel kan worden gehouden. “Mijn opvatting is dat daardoor ten eerste de bevolking in staat wordt gesteld om via een ordelijke procedure haar oordeel te geven, en ten tweede denk ik dat dit preventief positief zal uitwerken voor wat betreft de behandeling van wetsvoorstellen in Tweede en Eerste Kamer. Naar mijn inschatting zou dat kunnen betekenen dat Tweede en Eerste Kamer nog meer gaan letten op de kwaliteit van de inhoud en op problemen bij de uitvoering. Kortom, bezint eer ge begint.”

***
Het nieuwe CDV-nummer, met als titel Democratie in ademnood?, gaat op zoek naar een waardevolle, christendemocratische opvatting van democratie in een tijd dat deze volgens vele onderzoekers onder druk staat. De bundel bestaat uit drie delen. In het eerste deel gaat het over “de staat van de democratie”. Rien Fraanje, senioradviseur bij de Raad voor het openbaar bestuur, en Hans-Martien ten Napel, universitair docent staats- en bestuursrecht, laten zien dat achter de nog altijd redelijk onbezorgde vertrouwenscijfers ten aanzien van de Nederlandse democratie belangrijke problemen schuilgaan. Zo voelt een groot deel van de Nederlandse samenleving zich niet goed gerepresenteerd door politieke partijen. Labuschagne, universitair docent rechtsfilosofie, wijst op de gevolgen van een verregaande secularisering voor een waardevolle democratie. Hoogleraar recht Jan Willem Sap toont aan dat confessionele partijen, ondanks hun scepsis in het verleden tegenover democratie en in het bijzonder tegenover de leer van de volkssoevereiniteit, volop hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de democratische rechtsstaat.
In het tweede deel staan de “voorwaarden voor democratie” centraal. Zo wijst Marin Terpstra, universitair docent politieke filosofie, op de noodzakelijke religieuze dimensie van democratie, zoals die zich uit in de gezamenlijke viering van de toewijding en overgave van mensen aan de publieke zaak. De directeur van ProDemos, Kars Veling, benadrukt het belang van democratisch burgerschap en betoogt dat democratie niet moet worden versmald tot een besluitvormingsprocedure waarbij de meerderheid het voor het zeggen heeft. Advocaat Bart Fleuren laat zien waarom checks and balances tussen de staatsmachten noodzakelijk zijn. Volgens hem geeft het voorstel om de formateur voortaan niet meer door de Koning te benoemen blijk van een beperkte kijk op democratie.

In het laatste deel worden aanzetten gedaan voor een christendemocratische invulling van democratie. Politicologe Emma Cohen de Lara laat zien dat een bloeiende civil society van vitaal belang is voor de gezondheid van de vertegenwoordigende democratie. Hoogleraar filosofie, Guido Vanheeswijck, gaat in op de nobele opdracht tot tolerantie. Lex Oomkes, politiek commentator bij dagblad Trouw, betoogt dat de neiging tot partijdemocratisering bij partijen als het CDA gepaard gaat met ‘antidemocratische tendenzen’. Het kiezersmandaat wordt volgens hem “meer en meer een verpersoonlijkt mandaat, met ondermijnende gevolgen voor het precaire stelsel van macht en tegenmacht dat het Nederlandse stelsel kenmerkt”.’

Bron: https://www.cda.nl/wi/actueel/toon/verschijning-cdv-winternummer-democratie-in-ademnood/.

Voor dit themanummer schreef ik, samen met Maurice Adams en Maarten Neuteboom, de inleiding: ‘Over de voorwaarden van democratie en het herstel van de vertrouwensrelatie tussen burger en overheid’.

Tevens schreef ik mee aan een bijdrage getiteld ‘De beste, maar niet goed genoeg’, samen met Rien Fraanje: http://www.rob-rfv.nl/documenten/artikel_fraanje_en_ten_napel_voor_cdv.pdf.

Het hele themanummer is hier te downloaden: http://pubnpp.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/tijdschrift/CDV/CDV2012/CDV_2012_winter.pdf.

Voor meer (bestel)informatie over CDV, zie: https://www.tijdschriftcdv.nl.