Opinieartikel ‘Herodes of Pilatus: Amerikaanse evangelicalen en Trump’

CW Opiniefdlogo

Voor Nederlanders valt een zege van een Republikeinse kandidaat bij Amerikaanse presidentsverkiezingen vanouds moeilijk te begrijpen. Soms is dat nog moeilijker dan anders, zoals in het geval van de verkiezing van Ronald Reagan in 1980, of zoals nu die van Donald Trump. Misschien het allermoeilijkst te begrijpen is echter dat, zoals Christianity Today schreef, vier van de vijf blanke evangelicalen hun stem hebben uitgebracht op Trump. Dit ondanks de verscheidenheid onder Amerikaanse evangelicalen, waarvan er volgens deskundigen tenminste zeven soorten bestaan.

Lees over de achtergrond die blanke evangelicalen voor Trump hebben gemaakt het navolgende, op 15 november 2016 in Friesch Dagblad verschenen, opinieartikel: pu2016 frd-20161115-011.

Het stuk werd oorspronkelijk geschreven op verzoek van het tweewekelijkse nieuws- en opinieblad CW Opinie, dat wordt gelezen door meelevende gelovigen met diverse achtergrond, en waarin het vandaag in andere vorm verschijnt. Voor informatie over (proef)abonnementen op CW Opinie, zie: https://www.cw-opinie.nl/abonneren.

Aan het eind van het opinieartikel wordt tevens ingegaan op de vraag of blanke evangelicalen, door massaal op Trump te stemmen, het rechtspopulisme niet verder hebben versterkt:

Na Hongarije, Polen en het Verenigd Koninkrijk, heeft dit nu ook in de Verenigde Staten stevige voet aan de grond gekregen. Dat is geen bijzonder geruststellend idee, met verkiezingen op komst in onder andere Duitsland, Frankrijk en Nederland. Dit kun je echter bezwaarlijk alleen de evangelicalen aanrekenen. Bovendien zou de zorg van het populisme ook met een overwinning van Clinton niet uit de wereld zijn geweest.

Voor de conclusie dat met de verkiezing van Trump het rechtspopulisme in de Verenigde Staten vrij baan krijgt, is het tenslotte nog te vroeg. Daarvoor is de scheiding der machten, met de bijbehorende checks and balances, toch te hecht verankerd in het Amerikaanse staatsbestel. Zelfs het feit dat de Republikeinen ook in beide kamers van het Congres over een meerderheid beschikken, doet hieraan geen afbreuk. Onder meer de bureaucratie, de media en lagere rechters blijven belangrijke tegenwichten vormen. De westerse liberale democratie staat onmiskenbaar onder druk, maar haar lot is van meer afhankelijk dan het optreden van toekomstig president Trump alleen.

Paper Presentation during Journal of Law, Religion & State International Conference on ‘The Rule of Law – Religious Perspectives’, Bar-Ilan University, Ramat-Gan, Israel, 20-22 November 2016

logo260x260Enthumbnail_photo1thumbnail_photo2

For the program of the conference, see:

The call for papers for the conference can be found here:

http://www.ssrn.com/update/lsn/lsnann/ann16021.html.

The original paper proposal which I submitted, read as follows:

Christianity, Liberalism, and the Rule of Law

During the last decade or so the discipline of constitutional law has changed considerably. It has become more comparative, interdisciplinary and theoretical. What has not happened yet, however, is that constitutional lawyers have become more (openly) aware of their philosophical presuppositions. Thus, it is still commonplace for central concepts of the discipline, such as the rule of law, to be treated as if they do not at least partly have their historical roots in religions like Christianity, or as if such religions currently no longer have anything to contribute to these concepts.

This is remarkable, given that for example Michel Rosenfeld has had to concede ‘that there is no consensus on what “the rule of law” stands for, even if it is fairly clear what it stands against. An important part of the problem is that “the rule of law” is an “essentially contestable concept,” with both descriptive and prescriptive content over which there is a lack of widespread agreement.’

In light of the above, the proposed paper will depart from the idea that the concept of the rule of law is somehow intimately connected with Western liberal tradition. As Michael W. McConnell has argued, the history of liberalism in turn goes back further than the Enlightenment of the 18th century. It is probably more accurate to regard the 16th century Reformation as having given rise to liberalism, with its emphasis on the idea of individual conscience.

McConnell has also elaborated upon the similarities between some of the core doctrines of liberalism and particular Christian theological principles. Of these different connections, the one between the notion of limited government and the idea of the separation of church and state will be singled out, i.e. libertas ecclesiae or the ‘freedom of the church’. As McConnell puts it, ‘[i]n this view, religious freedom comes into being not as a result of ontological individualism but as a result of the jurisdictional separation between these two sets of authorities. (…) While theological in its origin, the two-kingdoms idea lent powerful support to a more general liberal theory of government. The separation of church from state is the most powerful possible refutation of the notion that the political sphere is omnicompetent – that it has rightful authority over all of life. If the state does not have power over the church, it follows that the power of the state is limited.’

The proposed paper will argue that this prescriptive meaning ascribed to the concept of rule of law by Christianity takes on a renewed relevance at a time when sovereignty claims by religious institutions are increasingly regarded by their critics as incompatible with the idea of state sovereignty being the only legitimate source of sovereignty. Thus, it is unfortunately presented as if a clear choice will need to be made between the jurisdictional approach to religious freedom and the modern liberal view that sees sovereignty within the liberal democratic state as essentially monistic in nature.